Μεταπηδήστε στο περιεχόμενο

Δημόσια έργα με μελέτη – κατασκευή (άρθρο 50 του ν. 4412/2016)

Εισαγωγή

Οι διατάξεις του άρθρου αυτού αποτελούν εθνικές ρυθμίσεις που προβλέπουν τις προϋποθέσεις για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων έργων, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο συγχρόνως τη μελέτη και εκτέλεση έργου. Η εφαρμογή της δημοπράτησης έργου με αξιολόγηση μελέτης, σε αντίθεση με την συνήθη διαδικασία δημοπράτησης έργου, που προϋποθέτει την εκπόνηση εγκεκριμένης, οριστικής κατά κύριο λόγο, μελέτης εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής, απαιτεί από τους διαγωνιζόμενους να εκπονήσουν και να υποβάλλουν με την προσφορά τους οριστική μελέτη για το δημοπρατούμενο έργο, η οποία αξιολογείται ως προς την πληρότητα και την συμφωνία της με τους όρους των εγγράφων της σύμβασης και τον κανονισμό μελετών του έργου.

Οι διατάξεις που ισχύουν για το σύστημα αυτό εφαρμόζονται αναλογικά και για την περίπτωση αξιοποίησης και οικοδόμησης ακινήτων με αντιπαροχή, εφόσον η αναθέτουσα αρχή έχει αποφασίσει την αξιοποίηση με σύναψη σύμβασης συγχρόνως για τη μελέτη και κατασκευή ακινήτου, αλλά και στην περίπτωση άλλου εργολαβικού ανταλλάγματος εκτός της πλήρους χρηματικής καταβολής.

Αντίστοιχες διατάξεις περιλαμβάνονταν στο προϊσχύον δίκαιο στις διατάξεις που αφορούσαν τα συστήματα υποβολής προσφορών στα δημόσια έργα.[1]

Για όλες τις περιπτώσεις δημοπράτησης του ερμηνευόμενου άρθρου οι υποβαλλόμενες μελέτες πρέπει να έχουν εκπονηθεί από μελετητές οι οποίοι διαθέτουν τα νόμιμα προσόντα, κατά τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 77 του ν. 4412/2016, τις σχετικές διατάξεις με τους όρους άσκησης του επαγγέλματος του μελετητή όπως και τους όρους που περιλαμβάνουν τα έγγραφα της συγκεκριμένης σύμβασης[2].

Επιπλέον για τις περιπτώσεις αυτές, όταν το κριτήριο ανάθεσης είναι η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει βέλτιστης σχέσης ποιότητας-τιμής, ο οικονομικός φορέας υποβάλλει στον φάκελο «Τεχνική Προσφορά» τουλάχιστον την οριστική μελέτη όλων των απαραίτητων έργων, ενώ τα λοιπά περιεχόμενα του φακέλου ορίζονται στα έγγραφα της συγκεκριμένης σύμβασης.[3]

Επισημαίνεται ότι για  τις περιπτώσεις του άρθρου 50, όπως και για τις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων έργων με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά μόνο βάσει τιμής, είναι δυνατή η αντιστροφή των σταδίων αξιολόγησης σε ανοιχτή διαδικασία, κατά τις διατάξεις του άρθρου 101 του ν. 4412/2016.

Σε περίπτωση ματαίωσης της διαδικασίας, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 106 του ν. 4412/2016 η αναθέτουσα αρχή μπορεί να εξαγοράσει τις μελέτες των τεχνικών λύσεων που κρίνει ικανοποιητικές και να προβεί σε νέα διαδικασία σύναψης έργου βάσει των μελετών αυτών. Η δυνατότητα αυτή πρέπει να αναφέρεται στα έγγραφα της σύμβασης κατά την αρχική διαδικασία[4].

Μελέτη – Κατασκευή

Το σύστημα μελέτη – κατασκευή, μέχρι την εισαγωγή των διατάξεων του ν. 4412/2016, αποτελούσε το μόνο σύστημα δημοπράτησης στα δημοσία έργα στο οποίο δεν εφαρμοζόταν το μειοδοτικό σύστημα, καθόσον αξιολογείτο και η προτεινόμενη από τον υποψήφιο μελέτη. Για το λόγο αυτό, κατά πάγια νομολογία του Ε.Σ.[5], η αξιολόγηση και η βαθμολόγηση των προσφορών των διαγωνιζόμενων έπρεπε να είναι ειδικώς αιτιολογημένη, έπρεπε δηλαδή να παρατίθενται στο οικείο πρακτικό αξιολόγησης στα συγκεκριμένα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη αυτοτελώς και συγκριτικά, ώστε, αφενός να μην καταλείπεται αμφιβολία ως προς την ορθότητα της ως άνω κρίσης και αφετέρου να καθίσταται εφικτός ο έλεγχος νομιμότητας από το Ε.Σ., το οποίο δεν υπεισέρχεται στις τεχνικές κρίσεις της επιτροπής αξιολόγησης, αλλά περιορίζεται στον έλεγχο της μη υπέρβασης των άκρων ορίων της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης. Ειδικότερα, κατά το στάδιο αξιολόγησης και βαθμολόγησης των τεχνικών προσφορών των συμμετεχόντων, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να αιτιολογεί ειδικά τη δοθείσα στους διαγωνιζόμενους βαθμολογία στα επιμέρους κριτήρια της διακήρυξης, με αναφορά σε συγκεκριμένα στοιχεία των τεχνικών τους προσφορών. Η απλή παράθεση μόνο των βαθμών στα παραπάνω κριτήρια δεν αρκούσε για την αξιολόγηση των προσφορών, καθόσον η αιτιολόγηση της σχετικής βαθμολογίας είναι αναγκαία, τόσο για την υποβολή αντιρρήσεων από τους λοιπούς διαγωνιζόμενους, όσο και για το δικαστικό έλεγχο της σχετικής κρίσης. Σε διαφορετική περίπτωση καθίστατο πλημμελής η κατά τα ανωτέρω αξιολόγηση και βαθμολόγηση, επιφέροντας ακυρότητα της ακολουθήσεις σας διαγωνιστικής διαδικασίας[6].

Με τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 50 ωστόσο, σε αντίθεση με το προϊσχύον καθεστώς, η μελέτη αυτή δεν βαθμολογείται, αλλά ελέγχεται και αξιολογείται ως προς την πληρότητα και τη συμφωνία της με τα οριζόμενα στα έγγραφα της σύμβασης και ιδίως με τον κανονισμό μελετών έργου με βάση τον πίνακα συμμόρφωσης. Με τον τρόπο αυτό κατουσίαν η αναθέτουσα αρχή δεν μπορεί να επιλέξει με βάση την «καλύτερη» προτεινόμενη τεχνική λύση, που παρέχει η μελέτη που εμπεριέχεται στην προσφορά του κάθε οικονομικού φορέα, αλλά αποδέχεται ή όχι όλες τις προτεινόμενες λύσεις, εφόσον πληρούν τα στοιχεία του πίνακα συμμόρφωσης, ενώ ακολούθως βαθμολογεί την προσφορά των υποψήφιων για την εκτέλεση του έργου με βάση το κριτήριο τη συμφερότερη από οικονομική άποψη προσφοράς.

Το σύστημα αυτό δεν εφαρμόζεται στα έργα ανάπλασης και τα κτιριακά ή ενδεχομένως και σε άλλα που μπορεί να αποφασίσει ο υπουργός υποδομών και μεταφορών.

Για την εφαρμογή του συστήματος από την αναθέτουσα αρχή, θα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι κάτωθι προϋποθέσεις κατόπιν σχετικής γνώμης του τεχνικού Συμβουλίου της αναθέτουσας αρχής ή, εφόσον δεν υπάρχει, του τεχνικού συμβουλίου της Γενικής Γραμματείας Υποδομών:

  1. Να έχουν εγκριθεί η προμελέτη και οι περιβαλλοντικοί όροι, το τεύχος υπολογισμού και τεκμηρίωσης για τον καθορισμό του προϋπολογισμού και ο Κανονισμός μελετών του έργου, ο οποίος είτε συντάσσεται ειδικά για το προς δημοπράτηση έργο είτε υπάρχει και έχει εφαρμοστεί σε παρόμοια έργα.
  2. Να συνοδεύονται οι μελέτες της αναθέτουσας αρχής από τις απαραίτητες συνοδές υποστηρικτικές μελέτες, όπως γεωλογικές, γεωτεχνικές που αντιστοιχούν στο αντίστοιχο στάδιο της μελέτης του κυρίως έργου και
  3. Να υπάρχουν τα στοιχεία που αφορούν την τεκμηρίωση της σκοπιμότητας του έργου και την επιλογή της διαδικασίας ανάθεσης, στις απαιτήσεις επιτελεστικότητας του προς ανάθεση έργου, στην τεχνική περιγραφή του αντικειμένου του έργου, όπως και τα στοιχεία για τις απαιτούμενες απαλλοτριώσεις, αρχαιολογικά ευρήματα και την έκθεση αρχαιολογικής τεκμηρίωσης όπου αυτή προβλέπεται, στοιχεία για την ύπαρξη δικτύων κοινής ωφέλειας και την υποχρέωση ή μη, μετακίνησης ή μεταφοράς τους, αποφάσεις εγκεκριμένων μελετών με πίνακα περιεχομένων εκάστης μελέτης, περαιτέρω απαιτούμενες μελέτες ή έρευνες, καταγραφή των κινδύνων και κατανομή των προκυπτουσών διακινδυνεύσεων και την απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων που απαιτείται[7].

Η οικονομική προσφορά δίδεται αποκλειστικά κατ’ αποκοπήν για ολόκληρο το έργο ή για τμήματα του έργου. Οι οικονομικές προσφορές συντάσσονται υποχρεωτικά επί του εντύπου που χορηγεί η αναθέτουσα αρχή η βάση που δείχνουν που περιλαμβάνεται ως παράρτημα στα έγγραφα της σύμβασης. Με τα έγγραφα της σύμβασης μπορεί να ζητείται και ανάλυση της κατ’ αποκοπήν προσφοράς από το οικονομικό φορέα, προκειμένου να διαπιστωθούν και να αποτιμηθούν οι διαφοροποιήσεις που ενδεχόμενα θα προκύψουν, κατά το στάδιο της εκτέλεσης. Στην περίπτωση αυτή η ανάλυση της κατ’ αποκοπήν προσφοράς επισυνάπτεται στη σύμβαση[8].

Στο σύστημα αυτό εφαρμόζεται υποχρεωτικά η διαβούλευση επί των δημοσιευμένων εγγράφων σύμβασης έργου από την αναθέτουσα αρχή, με τις προϋποθέσεις που τίθενται στις διατάξεις του άρθρου 68 του ν. 4412/2016. Με τη διαδικασία αυτή προσκαλούνται οι δυνάμενοι να λάβουν μέρος στη συγκεκριμένη διαδικασία προκειμένου να υποβάλουν, εάν επιθυμούν, τεύχος παρατηρήσεων για το έργο, την τεχνική μελέτη και τα τεύχη δημοπράτησης, οικονομικά και συμβατικά.

Για την έναρξη εφαρμογής του συστήματος αυτού ορίστηκε ως προϋπόθεση η προηγούμενη έκδοση της απόφασης του υπουργού υποδομών και μεταφορών της περ. η) της παρ. 8 του άρθρου 221 του ν. 4412/2016, με την οποία ρυθμίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία για την εγγραφή στο Μητρώο Μελών Επιτροπών Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων Έργων, Μελετών, Τεχνικών και Λοιπών Συναφών Επιστημονικών Υπηρεσιών (Μη.Μ.Ε.Δ), η διαδικασία κατάρτισης και τήρησης του μητρώου, τα καθήκοντα των εγγεγραμμένων σε αυτό, τα πειθαρχικά αδικήματα τους και κάθε άλλο σχετικά με τα παραπάνω αναγκαίο θέμα. Με την έκδοση αυτής είναι πλέον δυνατή η έναρξη διαδικασιών σύναψης δημόσιας σύμβασης έργου με αξιολόγηση μελέτης από τις αναθέτουσες αρχές από την έναρξη ισχύος της σχετικής απόφασης, ενώ η λειτουργία του μητρώου ορίζεται ένα μήνα από τη δημοσίευση της εφημερίδας της Κυβέρνησης.


[1] Άρθρο 8, 10 και 11 του ν. 3669/2008.

[2] Η απαίτηση αυτή θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τη σύνταξη των εγγράφων της σύμβασης από την αναθέτουσα αρχή με το σύστημα του ερμηνεόμενου άρθρου και ειδικότερα όσον αφορά στον τρόπο συμμετοχής του μελετητή στη διαδικασία σύναψης και εκτέλεσης της δημόσιας σύμβασης, λαμβανομένου υπόψη των υποχρεώσεων (πχ ασφάλιση μελέτης) και των ευθυνών αυτού, όπως ορίζονται στις διατάξεις του άρθρου 144 του ν. 4412/2016 που κρίνονται εφαρμοστέες και για την εν λόγω περίπτωση. 

[3] Βλ. άρθρο 94 του ν. 4412/2016

[4] Βλ. άρθρο 106 του ν. 4412/2016

[5] Πρακτικός Οδηγός για τον έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο των δημοσίων συμβάσεων, σελ 39, (www.elsyn.gr)

[6] ΕΣ Τμήμα VI, Απόφαση 2835/2010

[7] Βλ. σχετ. άρθρο 45, παρ 7, υποπ. Α’, στοιχεία Α.1 – Α.3 ΚΑΙ Α.7. – Α.13

[8] Βλ. σχετ. παρ. γ) της παρ.2 του άρθρου 95 του ν. 4412/2016

Σχετική αρθρογραφία:

Uncategorized
Κωνσταντίνος Μεϊντής

Οδηγίες για την τηλεργασία από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων

Λόγω των μέτρων περιορισμού που έχουν επιβληθεί για την αποτροπή εξάπλωσης της COVID-19, πολλοί οργανισμοί και επιχειρήσεις προτρέπουν ή/και υποχρεώνουν το προσωπικό τους σε τηλεργασία,

Read More »
Προσωπικά Δεδομένα
Κωνσταντίνος Μεϊντής

7 συχνές ερωτήσεις για τον ορισμό DPO

Ο Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων (DPO) διευκολύνει τη συμμόρφωση του υπευθύνου επεξεργασίας και του εκτελούντος την επεξεργασία με τις διατάξεις του ΓΚΠΔ και μεσολαβεί μεταξύ των διαφόρων

Read More »
Διαγωνισμοί
Κωνσταντίνος Μεϊντής

Γιατί χρήζει μεταρρύθμισης το νομικό πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων;

Οι διαδικασίες ανάθεσης και εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων στην Ελλάδα χαρακτηρίζονται από αναποτελεσματικότητα, με μεγάλους χρόνους υλοποίησης, με μακροχρόνιες δικαστικές και προδικαστικές διαδικασίες και χαμηλή ποιότητα

Read More »
Διαγωνισμοί
Κωνσταντίνος Μεϊντής

Γενικές Αρχές Δημοσίων Συμβάσεων.

Οι αναθέτοντες φορείς αντιμετωπίζουν τους οικονομικούς φορείς ισότιμα και χωρίς διακρίσεις και ενεργούν με διαφάνεια, τηρώντας την αρχή της αναλογικότητας, της αμοιβαίας αναγνώρισης, της προστασίας

Read More »
Θέλεις να συμμετέχεις σε δημόσιους διαγωνισμούς;

Κάνε εγγραφή για να λαμβάνεις άμεση ενημέρωση.